Blog của bạn Ngân: Ngân và học kỳ mùa xuân tại Taiwan

----------Bạn Ngân chủ blog và chuyến đi thực tiễn trên núi Ali (Ali shan)---------

Bài viết được ghi lại dưới sự nghe hiểu và bước chân trải nghiệm của cá nhân bạn Ngân.
Do hướng dẫn viên nói bằng tiếng hoa phổ thông, nên Ngân cố gắng chuyển ngữ bằng hết khả năng của mình.

---------Ngân cám ơn---------

Núi Ali hay còn gọi là Ali shan ngụ tại Chiayi (Gia Nghĩa), Taiwan. Để đi được đến Ali, dù Đài Bắc, Đài Trung, Đài Nam, Hoa Liên v.v.. đều phải bắt chuyến tàu hoả đến ga Chiayi, rồi từ Chiayi có 2 cách đi lên núi Ali. Cách thứ nhất : bắt xe buýt 7302 lên thẳng. Cách thứ hai là ra nhà ga tàu hoả Ali Sau khi đến trạm ở chân núi Ali, bạn sẽ bắt xe buýt (xe màu trắng có in hình Ali shan trên thân xe, hình như số 7302) chở lên đến khu vực cao hơn. Bởi vì chủ blog được nhà trường dẫn đi nên không mất phí tiền xe, nhưng có hỏi thăm và được biết tiền phương tiện di chuyển cả đi cả về từ ga Chiayi đến núi Ali như thế là trên 500 tệ (khoảng 530-580 tệ)
Núi Ali cao 2200 mét, du khách sẽ có 2 chặng đi : tìm hiểu văn hoá tộc núi và thưởng hoa Anh Đào.

Tips :

Bạn nên đi vào giữa đến cuối tháng 3 để được ngắm hoa đẹp.
Hãy nhớ rằng trên núi siêu lạnh, ở trạm Chaoping còn có thể thở ra khói, nên hãy mang theo áo ấm và khăn đầy đủ nhé.
Các bạn nên uống thuốc say xe trước dù bạn có bị say hay không, vì đường lên khá ngoằn ngoèo đấy.

Chặng 1 : Tìm hiểu văn hoá bộ lạc trên núi Ali

Đầu tiên đi đến khu vực tộc núi họ Trâu (Zou zu), Ali để tham quan tìm hiểu văn hoá bộ tộc và dùng cơm trưa. Trước đây, trên núi Ali có đến hơn trăm (xấp xỉ 183) bộ lạc, tuy nhiên đến nay họ đa phần đã tản mát đi khắp nơi, chỉ còn bộ tộc Trâu được xem là tộc mạnh nhất còn lại. Những nét chính trong đời sống sinh hoạt của họ cũng gần tương tự các nhóm dân tộc thiểu số tại Việt Nam.

Vì là đoàn học sinh đến tham quan, nên Ngân cùng các bạn được chia ra làm 4 nhóm và có hướng dẫn viên - người của bộ tộc đi theo. Ở tầm chặng này đã lạnh mười mấy độ, nên nhất định khi đi phải mang theo đồ ấm.
Câu chào chúc phúc bình an, an khang của người tộc Trâu là Yuyupas. Nếu muốn chào hỏi ai đó hoặc làm quen với một người mới, người trong tộc không nói Ni hao (Xin chào) mà lại dùng câu Yuyupas kèm theo động tác vỗ hai lần bàn tay vào tim và đưa tay hướng ra.

Clip bạn Ngân chủ blog cùng một phụ nữ trong tộc

Hướng dẫn viên của nhóm Ngân - một dũng sĩ trong bộ tộc.

Đây là vị trí bảng tên trực của các hướng dẫn viên bộ lạc, anh dũng sĩ đang dặn dò nếu có gì thắc mắc hãy nhìn tên anh và tìm đúng giờ trực để được hỗ trợ.

Cuộc tham quan tìm hiểu văn hoá tộc núi Ali bắt đầu khi mọi người được dẫn vào trong ngôi nhà tranh bảo tàng nho nhỏ của họ.

Bảng giới thiệu các vai vế lớn trong bộ tộc từ cao xuống thấp.

1. Bởi vì bộ tộc thiên theo chế độ mẫu hệ nên đứng đầu là nữ tộc trưởng, được gọi là Peongsi, người có quyền quyết định mọi chuyện và thiết lập chế độ cai quản bộ tộc. Nữ tộc trưởng tuổi đời phải đủ lớn để hiểu rộng thâm sâu mọi chuyện không chỉ trong tộc mà còn cả đối ngoại.

2. Người phán xét, còn gọi là Yoifo, thường cũng là một nữ tộc nhân có tuổi tác thâm niên. Chức vụ tương tự như phó trưởng làng, quản lí các thành viên trong gia đình, xử lí các vụ tranh chấp. Tên của họ dịch ra còn có nghĩa là phân xử và rửa tội, minh oan. Với các bộ tộc bên phía Việt Nam ta hay gọi họ là già làng.

3. Các "giáo viên" trong làng, họ thường là nam giới (hay vắn tắt là thầy giáo), còn được gọi là Mameoi. Họ thường đi khắp nơi đúc kết kinh nghiệm và thu gom kiến thức, rồi về truyền thụ lại cho con em trong tộc. Họ được phép rời khỏi bộ tộc mà vẫn được chào đón khi quay về. Bình thường người trong tộc Trâu hiện tại chỉ biết nói tiếng trong tộc và tiếng Hoa phổ thông, chỉ có các vị thầy giáo (lao shi) mới có thể nói được tiếng Anh hoặc ngôn ngữ khác như Tây Ban Nha v.v.. Các vị thầy giáo thường được xem là người đặc biệt, họ đa phần lớn tuổi và được giới thiệu trang trọng.

4. Các dũng sĩ, còn được gọi là Maotano hay Yuozomu. Ở tầng lớp này hầu như chỉ dành cho thanh niên trang tráng trong tộc. Để trở thành người dũng sĩ được công nhận và tôn trọng, mỗi thanh niên nam khi đến tuổi trưởng thành phải tự mình đi vào rừng và săn bắt một con heo rừng. Nếu thành công đem heo rừng quay về, thì được công nhận, và cấp "chứng chỉ" là một vòng đeo trên bắp tay làm từ răng thú dữ. Tuy nhiên càng về sau trong thời hiện đại, trai tráng trong tộc cũng ít đi và lượng heo rừng không còn nhiều, nên tập tục này đã bị huỷ. Nhưng nếu ai thích vẫn có thể đi săn heo rừng, tộc vẫn không cấm.
5. Các tộc nhân còn lại trong tộc, lại tiếp tục phân cấp địa vị như trong gia đình theo chế độ mẫu hệ.

Mặc dù người tộc Trâu theo chế độ mẫu hệ với nữ tộc trưởng, tuy nhiên họ vẫn thờ Linga (giống ông bà tổ tiên của người dân Việt mình theo tín ngưỡng phồn thực). Họ cho rằng những người đàn ông, thanh niên dũng sĩ vào rừng săn bắn, xông pha bên ngoài kiếm thức ăn nên họ thực sự rất mạnh mẽ, mà Linga là biểu tượng cho sự mạnh mẽ của nam giới trong tâm thức của họ. Việc thờ Linga cũng đồng nghĩa với việc họ tôn trọng sức mạnh của cánh nam giới. Có thể thấy biểu tượng Linga có mặt ở khắp mọi nơi trong tộc, ở góc bán lưu niệm, góc nấu bếp, thậm chí có cả quà lưu niệm biểu tượng Linga. (Chủ blog chỉ chụp một tấm trên tượng trưng vì quá nhiều không chụp hết)

Trang phục của dân tộc Trâu, Ali, Taiwan.

Đẳng cấp, địa vị của mỗi người được thể hiện thông qua mũ lông và dây đeo. Địa vị càng cao mũ lông càng to, gắn nhiều lông, sặc sỡ và gọi với từ hiện đại là "đẹp hoành tráng", dây đeo cũng tương tự, to hơn, dài hơn và tinh sảo hơn. Đặc biệt với người thanh thiếu niên trẻ như Ngân cùng các bạn đây thì không được phép đeo mũ lông đâu nhé!

Ngoài các dũng sĩ khoác da thú như một chiến tích, thì người trong tộc cũng khoác nhằm mục đích giữ ấm cho cơ thể.

Một số công cụ đi săn heo rừng và các xương thú dữ, được cho là thể hiện đẳng cấp tài năng của các dũng sĩ.

Nữ minh tinh đầu tiên của tộc, đến nay đã được 73 tuổi.

Tộc núi Ali nổi tiếng với nghề nông sản xuất trà (chè) và cà phê, đặc biệt là trà Cao Sơn (còn gọi là trà Ali) đến nay có mặt ở một số tiệm trà sữa. Dưới đây là một vài hình ảnh cánh đồng trồng lá trà của tộc, rất tận dụng đất đai và cánh đồng trà nhìn xanh ngút ngàn.

Dụng cụ làm việc (nghề nông) của tộc thời xưa, chủ yếu cho việc sản xuất trà và cà phê

Dụng cụ làm nông của tộc ngày nay, thời hiện đại.

Ngay sau đó, Ngân cùng các bạn hữu được dẫn đến tham quan một ngôi nhà sinh sống của người trong tộc.

Người tộc Trâu cũng thờ thượng và cầu nguyện đế để mong một mùa màng bội thu, nên cửa nhà họ hay hướng về phía mặt trời mọc. Trên đây là bên trong nhà, nhà được chống đỡ phần lớn nhờ các cột đâu vào nhau như hình.

Khi vừa mới bước vào cửa, nhìn sang bên tay trái là khu treo xương động vật khi trong nhà đã ăn hết. Nó vừa là vật trang trí, vừa đe doạ kẻ xấu và là biểu tượng cho sự anh dũng của đàn ông trong nhà.

Kế bên khu treo xương là khu kệ để dụng cụ cá nhân hoặc làm việc nhà.

Đối diện với khu treo xương, ngay từ cửa nhìn vào bên phải chính là nơi treo trang phục và dụng cụ đi săn.

Khu bếp lửa, nằm giữa trung tâm ngôi nhà, nơi cả nhà ăn uống quây quần cũng như diễn ra các cuộc họp gia đình, vụ phân xử.

Dây thừng se, và rổ đựng rau quả được treo vào thanh gỗ phía trên bếp lò, nơi phụ nữ trong tộc se sợi mì làm lương thực cũng như các hoạt động liên quan đến thu hoạch, làm thức ăn trong gia đình. Trước đây họ không sử dụng dây và rổ như trên hình cho đến tận thế chiến thứ hai. Người phương Tây tràn vào, đặc biệt là Tây Ban Nha, cộng thêm một số cư dân mới từ Đại Lục (Trung Quốc) đến sinh sống, nên các vật dụng đã được cải thiện như thế và ngày nay thì vô cùng hiện đại.

Giường ngủ của người tộc Trâu, đặt bên trái khu bếp lò trung tâm. Họ không ngủ đất mà cất một tấm phản tre để nằm. Tuy nhiên trên đó lại không đặt bất cứ vật gì, biểu thị cho việc không vướng bận các mối lo toan để giấc ngủ được ngon lành, cộng với những giấc mộng đẹp không vướng bụi trần.

Đây là "Nhà cấm túc". Trước đây nó chủ là một hũ nhỏ, dùng đựng một ít hương hoa thu hoạch sau vụ mùa nhằm biểu thị cho sự sung túc, thịnh vượng. Sau này do nhu cầu và lượng thu hoạch tăng cao, nên hũ càng ngày càng được mở rộng thành một "cái thùng" chứa sản lượng như hình. Về sau người trưởng bối trong gia đình hay phạt con nít vào "cái thùng" trên một vài ngày nếu chúng quá hư không nghe lời, nên nó chuyển sang thành "Nhà cấm túc", và tộc Trâu chuyển sang để sản lượng trong nhà kho khác.

Trái cây trên hình rất giống cây Dư thịnh hành tại Việt Nam. Ở tộc Trâu, nó được gọi là quả Đầu Trâu hay còn gọi với cái tên khác là Quả Năm Ngón (Wuzhi qie), vì trong quả có độc tố mạnh, nên người trong tộc chỉ dùng để trưng bày chứ không ăn quả.

Cây trên được gọi là San Pu Tao (một loại cây đào), người trong tộc lấy trái dùng để làm mứt đặc sản nơi đây. Loại mứt này ăn khá chua và đối với một số bạn không quen sẽ rất khó ăn. (bạn Ngân ăn thử nhưng không kịp chụp lại ảnh phần này)

Sau đó khoảng 10h30 là có buổi biểu diễn âm nhạc nghệ thuật cho du khách thưởng thức, phía trên là sân khấu được dựng sẵn để chuẩn bị. Nếu vào cuối tuần sẽ có thêm một buổi biểu diễn vào khoảng giờ chiều (hình như 5-6 giờ) để phục vụ lượng du khách đông đảo. Dưới đây là một vài hình ảnh về các tiết mục, chi tiết các video clip xin liên hệ youtube của Ngân.

Phía trên là bài ca múa với chủ đề các dũng sĩ và sự hoà hợp khi mùa xuân về.

Bài hát : Hạt kê (Xiao mi)

Điệu múa của dũng sĩ khi ra trận và săn bắn.

Đây là hai vị thầy giáo trong tộc, với những ca khúc mang đậm sắc thái dân tộc Trâu, đặc biệt là bài Cô gái trên núi Ali

Tiết mục sau cùng là mọi người cùng nắm tay nhau nhảy múa bài : Cô gái trên núi Ali. Du khách sẽ được người trong tộc mời nhảy cùng, hãy nhớ đừng ngại ngùng gì nhé. Bạn chủ blog chính là cô gái "đen nguyên cây" với balo đỏ đang nắm tay một chị gái trong tộc nhảy.

Sau khi xem các tiết mục văn nghệ, du khách sẽ được mời qua bên nhà hàng Ali để dùng cơm. Một bữa trưa mâm cơm 10 người đầy đủ món thế này có giá 300 tệ một người.

Trong đó cơm được phủ thêm hạt kê kiểu tộc Trâu để dùng.

Du khách còn được phục vụ trà Ali thơm và đậm đà nữa.

Sau khi dùng cơm xong, Ngân cùng các bạn được xe đưa lên tiếp chặng hai, sẽ lên cao hơn nữa và dừng lại tại một trạm bus.

Chặng 2 : Ngắm hoa nào!

Rời khỏi bộ tộc Trâu, đi lên phía cao hơn là thiên đường hoa Anh Đào. Từ chỗ này bạn có thể đi bộ lên hoặc có tàu lửa đi thẳng lên đỉnh núi.

Trạm tàu lửa có 2 chặng để bạn đi : từ trạm tàu hoả Rừng Ali --> Chaoping (giá tiền : 100 tệ) -->Chunsan (trạm đây là đỉnh núi, giá tiền từ chặng đầu đến đây là 150 tệ). Ngồi xe lửa xuống cũng cùng một giá như thế. Mỗi chặng chừng 5 phút là đến nơi. Cứ cách 15 phút sẽ có tàu hoả đi lên.

Tuy nhiên, theo như bạn chủ blog, thì khuyến cáo nếu có nhiều thời gian mọi người nên đi bộ lên dần để vừa ngắm cảnh vừa thưởng hoa được nhiều hơn, đường đi bộ cũng hiện đại và dễ đi. Trên bảng chỉ dẫn có ghi rõ thời gian đi bộ từ trạm lên đỉnh là 50 phút. Hoặc nếu mọi người muốn tiết kiệm thời gian, có thể bắt chuyến tàu đi lên và đi bộ xuống, trong thời gian tàu đi lên, bạn có thể quan sát được đúng đường đi xuống để không lo lạc lối.

Dưới đây là một số hình ảnh Ngân chụp được với hoa :

Hoa đẹp lạc lối luôn!

Cuộc đời một người có hai chọn lựa : nếu chọn tình yêu bạn sẽ nở hoa nhưng luôn mỏng manh yếu ớt trong gió, nếu bạn chọn một mình đứng lên thì sẽ như cây nhọn trước gió, mặc dù không nở hoa nhưng bất chấp tất cả, không gì có thể đánh gục sự kiên cường của nó.